مرحوم سيد جمال الدين گلپايگانى مىفرمود : اگر گناهان بزرگ و مسلّم را نيز انكار نموده حلال بداند و يا اساس معاد را منكر شود نيز كافر و نجس است . « آية الله شاهرودى مدظله نيز همين طور . » آية الله خوئى مدظله تنها انكار اصل معاد را اضافه مىكند و گناهان بزرگ و يا ضروريات ديگر را ذكر نمىكند . مرحوم حجت كوه كمرى منكر هر مطلب ضرورى را - و لو به اشتباه - موجب كفر مىدانست . « 1 » اين‌ها نظريات فقها عظام انارالله برهانهم در اين مسئله بود . بحث در اين نظريات ازنظر « فقهى » وانتخاب نظر صحيح چندان متناسب اين نوشته نيست و به اصطلاح « البحث فى محله . » فقط خواستم ميزان كفر واسلام و طهارت و نجاست در اين مسئله را در نظر داشته باشيم و بدانيم كه بنابراين انكار هر مطلب اسلامى موجب كفر نمىشود .

--> ( 1 ) - / عقايد مزبور از حواشى آقايان بر كتاب عروة الوثفى كه جداگانه به چاپ رسيده استخراج شده است .